Bilgisayar Donanımı

EKRAN KARTI

Ekran kartı, mikro işlemcide (CPU) işlenen verileri monitörde görüntülenmesini sağlayan sinyallere  dönüştüren bir genişleme kartıdır. Ekran kartları bilgisayar sistemine ana kart üzerinde bulunan slotlar (genişleme yuvaları) ile bağlanırlar.

Geleneksel ekran kartları bilgileri sisteme belleğinden kendi belleğine alıp monitöre göndermekteydi. Günümüzdeki ekran kartları ise görüntülenecek bilgileri işleyebilecek hızlandırıcılar bulundurduğundan mikroişlemcinin yükünü önemli bir ölçüde hafifletmektedir.

Bilgisayarlarda görüntü kalitesi hem ekran kartına hem de monitöre bağlıdır. Ekran kartının kalitesini ise fiziksel yapısı, kullandığı ve arayüz çeşidi (VGA,AGP,DVI,HDMI) belirmektedir.

   Ekran kartı bilgisayar sisteminin 4 bileşeni kullanır.

1. Anakart; ekran kartına veri için bağlantı ve enerji sağlar2. Mikroişlemci; Her bir pikselle ne yapacağı kararını verir.3. Bellek; Ekran kartına gönderilecek bilgileri geçici olarak tutar.4. Monitör; Ekran kartında gelen bilgileri görüntüler.

EKRAN KARTI YAPISI

Grafik İşlemcisi ( GPU ) 

  Bilgisayar işlemcisine benzer bir yapısı vardır. Üzerinde matematiksel işlemleri gerçekleştirmek için bir ALU ve bunun dışında grafik işlemeye yönelik özel bölümler bulunmaktadır. GPU’yu CPU’dan ayıran en temel özellik ise grafik işlemeye yönelik güçlendirilmiş bir işlemci olmasıdır.

Grafik konusunda çok güçlü bir etkiye sahip olup bilgisayar işlemcisinden genel itibariyle çok daha fazla transistör sayısına sahiptir.

Günümüzde ekran kartları için GPU üreten iki büyük firma bulunmaktadır. Bunlar Nvidia ve Ati’ dir. Aralarındaki sürekli rekabetten dolayı her geçen gün GPU mimarilerini güçlendirmekte ve kapasitelerini arttırmaktadırlar

Görüntü Belleği ( Video RAM ) 

 Ekran kartı işlemcileri, grafik işlemlerini çok daha hızlı yapmak ve kablo sorunundan kurtulmak için gerekli olan ram bellekleri kart üstüne işlemcinin çevresine takmaktadırlar. Mesafe yakınlığı ve yer avantajlarından dolayı fiziksel olarak da bu işlem çok büyük avantaj sağlamaktadır. Ayrıca GPU ile bellekler arasındaki binlerce bağlantı bu kısa mesafede gerçekleştiği için hız konusunda da inanılmaz avantajlar oluşmaktadır. Aşağıdaki resimde GPU ve çevresinde video bellekler gözükmektedir.

Video RAM modüller, çeşitli chip üreticileri tarafından üretilmektedir. Bunlardan en bilinenler; Samsung, Kingston, Hynixtir.

GDDR3: İki yönlü veri taşır (Temeli DDR2). 4 Bit
GDDR4:
GDDR5: Dört yönlü veri taşır (Temeli DDR3). 8 Bit.

Dijital Analog Çevirici ( RAMDAC ) 

  Ekran kartının görüntü belleğindeki dijital (sayısal) verileri monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürerek ekran kartının monitör çıkışına gönderir. RAMDAC ekran kartı görüntü belleğini saniye belirli sayıda tarayıp verileri alıp analog sinyallere dönüştürüp monitöre aktarır.

RAMDAC’in verileri dönüştürme ve aktarma hızı, ekran tazelenme hızını belirler. Bu hız Hz cinsinden ölçülür. Örneğin monitörün ekran tazeleme hızı 75 Hz olarak ayarlanmışsa görüntü saniyede 75 defa yenilenir.

LCD ekranlar dijital sinyalleri görüntülediklerinden, ekran kartının görüntü belleğindeki görüntülenecek veriler RAMDAC’e gitmeden direkt ekran kartının DVI (Digital Visual Interface) çıkışına aktarılır.

Video-BIOS 

 Ekran kartı içindeki tüm veri akışını düzenler ve ekran kartı bileşenleri arasındaki koordinasyonu sağlar. Bu işlemleri yapabilmesi için video bios içinde bir yazılım vardır.